#45  Taboes doorbreken en schaamte overwinnen

15 februari 2025 Lieve Jen,

Wat hebben wij een waanzinnige week achter de rug. Maandag een heerlijke make-up workshop van Look Good Feel Better in Hilversum. Ontmoetingen met fantastische vrijwilligers, de vrouwen van Libelle en zelfs Daphne Deckers, ambassadrice van deze bijzondere stichting. En alsof dat nog niet genoeg was, stonden we donderdag in het Rijksmuseum in Amsterdam voor de onthulling van deze speciale editie.

Bij binnenkomst proesten we het nog net niet uit door jouw opmerking: “Wie kan zeggen dat ’ie in het Rijks heeft gestaan?”

Het ontroerde me. Kanker raakt ons allemaal. En dat wij daar mochten staan, in de indrukwekkende bibliotheek van het Rijks met alle anderen, voelde als een eer.

Drie weken geleden kreeg ik de uitslag van mijn scan. En ik ben voorlopig weer gerustgesteld.

De bestraalde plek in mijn hoofd is iets kleiner geworden. Mijn arts vertelde dat het necrose is. Twee kleine aankleuringen moeten eerder gecontroleerd worden, maar verder: geen bijzonderheden. Geen peper-en-zoutuitslag. Ik krijg weer tijd cadeau.

Het klinkt dubbel. Maar ik begin opnieuw te wennen aan een soort stabiliteit. En dat is meer dan ik ooit had durven hopen. Voordat ik verder ga: je blog over oordelen vind ik zo sterk. Hoe jij beschrijft dat oordelen vaak meer zegt over degene die spreekt dan over degene die bekeken wordt, dat raakt. Volgens mij worstelt iedereen met tijd, lichaam en onzekerheid. Alleen praten we er niet altijd over. Zoals je weet besloten Daan en ik enkele weken geleden om voorlopig te gaan latten, Living Apart Together. Een makkelijke keuze? Allesbehalve. Wel een waar we beiden achterstaan en wat ons ruimte geeft om ons te richten op de fijne momenten als we samen zijn. Ik heb veel steun aan mijn dierbaren. Er gaat geen dag voorbij zonder telefoontje van een van mijn vriendinnen. Maar ook van Daan krijg ik steun. Ik heb vrede met deze situatie. Ik hoef geen puppyogen of medeleven. Wel afleiding, maar die heb ik genoeg. Het ‘grote’ nieuws over onze LAT-relatie deelde ik selectief. Met mensen die ik vertrouw of die het moesten weten. Een week later kreeg ik een bericht van een kennis die ik al maanden niet had gesproken. Ze had gehoord dat Daan en ik uit elkaar zijn en “had met me te doen”.

Lief bedoeld misschien. Maar het raakte me meer dan ik had verwacht. Blijkbaar was mijn verhaal verder gereisd dan ik zelf had gepland. En dat mag. Mensen praten en mensen delen. Zo gaat dat. Toch merkte ik dat het iets in mij losmaakte.

Er zit al zoveel in mijn hoofd. Alles moet landen en moet een plek krijgen. Als je midden in een proces zit, voelt het kwetsbaar wanneer jouw woorden een eigen leven gaan leiden. Het deed me denken aan vroeger, aan een kringgesprek op de kleuterschool. Je begint met het woord banaan en ergens halverwege wordt het oliebol. Zo werkt communicatie soms. Niet uit kwaadheid, maar uit menselijke ruis.

Misschien gaat het me daar vooral om: energie. Het kost al genoeg om mijn eigen verhaal te dragen. Om het te voelen, te begrijpen, vorm te geven. Als het dan versnipperd terugkomt, vraagt dat extra kracht. Het hele voorval maakte iets in mij los. Het was een oude reflex die ik herkende.

Vroeger had ik me hier kapot voor geschaamd. Nu amper. Dat is bijzonder, want schaamte zat diep. Heel diep. Al van jongs af aan schaamde ik mij voor mijzelf. Niet voor één ding. Voor alles. Voor hoe ik lachte. Voor hoe ik stond. Voor hoe ik dacht. Het was alsof er voortdurend een onzichtbare jury in de ruimte zat. Hoe erg dat is, daar ben ik me nu pas van bewust. Het maakt dat je niet volop in het leven kunt staan en je jezelf niet accepteert. Ik zal mijn eigen taboe doorbreken door erover te praten. Als prepuber schaamde ik mij voor mijn moedervlekken. Donkerbruine, opliggende plekken op mijn rug. Op het strand in Bloemendaal droeg ik mijn lange blonde haar los om ze te verbergen. De grootste zat precies boven mijn billen. Alsof het zo bedacht was.

Meer dan honderd moedervlekken heb ik. Een arts waarschuwde me ooit in de sauna voor melanoom. Toch kreeg ik uiteindelijk longkanker. Het leven schrijft zelden het script dat jij verwacht.

Ik schaamde me voor mijn borsten. Maat 34 met formaat meloen. Ik liep krom om minder zichtbaar te zijn. Tot iemand mij letterlijk weer rechtop zette. Ik denk dat het kromlopen ook ontstond door de reacties van buitenaf. Vooral van klasgenootjes. Het verhaal deed de ronde dat ik siliconen zou hebben (toen 13 jaar oud, hoe durfden ze). Tijdens mijn communicatieopleiding leerde ik dat je OMA (overtuigingen, meningen en aannames) thuis moet laten. Ik denk daar nog vaak aan.

Ik schaamde me voor mijn intelligentie. Ik moest hard werken voor cijfers. De stemmetjes waren meedogenloos. Niet: je hebt een onvoldoende. Maar: zie je wel, jij hoort hier niet. Alsof ik voortdurend bang was om ontmaskerd te worden als middelmatig. Pas toen ik van mbo naar hbo ging, voelde ik: zie je wel.

Hoe erg schaamte je klein kan maken, besef ik nu pas.

Toen ik de diagnose longkanker kreeg, viel er iets weg. Ineens had ik geen tijd meer voor schaamte of aanpassen. Mijn lichaam was geen object van beoordeling meer, maar een lichaam dat vocht. Mijn borsten, mijn littekens, mijn moedervlekken. Ze horen bij me. En tegelijkertijd deden ze er in die periode niet meer toe. Ik deed ertoe. Het boeddhisme leerde me iets wat ik als jong meisje zo nodig had: oordelen zeggen vaak meer over de spreker dan over de ontvanger.

In plaats van mensen te reduceren tot hun uiterlijk of gedrag, nodigt deze levensvisie uit tot mildheid. Naar anderen. Maar vooral naar jezelf.

We noemen het schaamte. Maar vaak is het angst om niet te voldoen.

Toen het leven ons keihard in onze gezichten sloeg, bedachten wij de naam Kankervriendinnen. Dat voelde goed. Een virtuele middelvinger naar braafheid en naar het leven. Niet iedereen in onze omgeving kon deze naam waarderen. Te hard, te direct. Maar het was voor ons gelijk allesomvattend: twee vriendinnen met kanker. Niets aan gelogen. Jij bent in remissie. Ik leef inmiddels drie jaar met longkanker (diagnose 19 februari 2023, ROS1+). We waren het beiden met elkaar eens: tijd voor een zachtere, passendere naam. Maar ook breder omdat het in ons leven allang niet meer alleen over kanker gaat. We willen de vrouwen van 39+ bereiken die zelf kanker of andere tegenslag hebben meegemaakt of er van dichtbij mee leven.

Vrouwen die zoeken naar herkenning. En die zich willen spiegelen aan échte verhalen. Kanker is ontwrichtend. Maar het verbindt ook. Dat merkte ik afgelopen week weer heel sterk. De gesprekken met lotgenoten tijdens de Look Good Feel Better-bijeenkomst. Ik hoop dat we daar met Studiohervoice een klein beetje aan bijdragen. Al helpen we er maar één vrouw mee. Volgende week vlieg ik met een vriendin naar India. Een langgekoesterde droom.

We slaan de Taj Mahal over. Voor een eerste keer schijnt het zuiden zachter te landen. Alsof je een land ook met beleid moet binnenlaten. Ik hoop terug te komen met sterke verhalen. Niet met een Bombay belly. Maar je weet het nooit.

Halverwege reizen we door naar Goa. Voor yoga en meditatie. Schaamte reist niet met me mee. Die heeft lang genoeg ruimte gekregen. In mijn koffer: Deet en reinigingsgel. In mijn gedachten het besef dat ik drie jaar geleden niet wist of ik dit moment ooit zou meemaken. Daar vier ik mijn driejarige cancerversary. Met het diepe besef dat tijd geen vanzelfsprekendheid is. Wat een leven. En wie weet kan ik in mijn volgende blog vertellen dat ik een nieuwe baan heb. Dat zou me intens gelukkig maken.

Geniet van carnaval. En laten we met Studiohervoice nog heel veel verhalen de wereld in slingeren.

Liefs,

Lenny